Trong khi hầu hết các tuyến metro TPHCM chạy theo trục Đông – Tây, Metro số 4 là trục xuyên tâm Bắc – Nam duy nhất – xẻ dọc thành phố từ Quận 12 qua khu vực Bến Thành, xuống Quận 7 rồi kết thúc tại cảng biển Hiệp Phước ở Nhà Bè. Với tổng chiều dài 36,2 km đi qua 8 quận/huyện đông dân nhất thành phố, đây là tuyến dài nhất và có vốn đầu tư lớn nhất trong 8 tuyến metro ban đầu. Gần đây, Tập đoàn Sovico đã đề xuất mở rộng tuyến thêm về phía Bắc đến Đông Thạnh (Hóc Môn), nâng tổng chiều dài lên 47,3 km.
Lộ trình & Hướng tuyến
Theo quy hoạch gốc từ MAUR, tuyến dài 36,2 km, gồm 19,9 km đi trên cao và 16,3 km đi ngầm.
Điểm đầu: Thạnh Xuân (Quận 12)
Điểm cuối: Khu đô thị Hiệp Phước (huyện Nhà Bè)
Hướng tuyến: Thạnh Xuân → Hà Huy Giáp → Nguyễn Oanh → Nguyễn Kiệm → Phan Đình Phùng → Hai Bà Trưng → Bến Thành → Nguyễn Thái Học → Tôn Đản → Nguyễn Hữu Thọ → Khu đô thị Hiệp Phước.
Tuyến đi qua 8 quận/huyện: Quận 12, Gò Vấp, Phú Nhuận, Quận 3, Quận 1, Quận 4, Quận 7 và huyện Nhà Bè, gần như xâu chuỗi toàn bộ trục dọc thành phố, xuyên qua những khu dân cư có mật độ cao nhất.
32 nhà ga: 14 ga ngầm + 18 ga trên cao.
2 depot:
- Depot Thạnh Xuân (Quận 12): ~27 ha
- Depot Hiệp Phước (Nhà Bè): ~20 ha
Tại ga Bến Thành, tuyến 4 giao với Metro số 1, số 2 và số 3A – tạo thành nút trung chuyển đa tuyến quan trọng nhất hệ thống. Dọc hành trình, tuyến còn cắt qua nhiều trục đường “điểm đen” ùn tắc: Nguyễn Kiệm (Gò Vấp – Phú Nhuận), Hai Bà Trưng (Quận 3 – Quận 1), Nguyễn Hữu Thọ (Quận 7 – Nhà Bè).
Đề xuất mở rộng từ Sovico (2025)
Tập đoàn Sovico – cổ đông sáng lập Vietjet Air – đã đề xuất nghiên cứu đầu tư tuyến số 4 với hướng tuyến mở rộng thêm về phía Bắc đến Đông Thạnh (Hóc Môn), nâng tổng chiều dài lên khoảng 47,3 km (25 km ngầm + 22 km trên cao) với 37 nhà ga (21 ngầm + 16 trên cao). Hướng tuyến mở rộng bổ sung thêm đoạn đi qua nhà ga T1, T2 sân bay Tân Sơn Nhất – Trường Sơn – Nguyễn Văn Trỗi – kênh Nhiêu Lộc trước khi vào Hai Bà Trưng. Sovico đặt mục tiêu hoàn tất báo cáo nghiên cứu khả thi và khởi công vào quý I/2027, tuy nhiên tiến độ còn phụ thuộc vào thủ tục phê duyệt.
Tiến độ & Thời gian triển khai
Theo quy hoạch gốc, dự án chia làm 4 giai đoạn:
- GĐ 1A: Công viên Gia Định → Ga Hoàng Diệu (Quận 4), kèm depot Gia Định (~6,4 km)
- GĐ 1B: Công viên Gia Định → Thạnh Xuân (~7 km)
- GĐ 1C: Ga Hoàng Diệu → Ga Phước Kiển (~7 km)
- GĐ 2: Phước Kiển → bến tàu Hiệp Phước (~17 km)
Dự án đã lập báo cáo đầu tư xây dựng công trình, lập hồ sơ cắm mốc giới và bàn giao cho địa phương quản lý quy hoạch. Hiện tại đang trong quá trình kêu gọi đầu tư. Với đề xuất mới của Sovico, nếu được duyệt, dự kiến khởi công quý I/2027.
Tổng vốn đầu tư
Theo quy hoạch gốc (MAUR), tổng mức đầu tư khoảng 4,57 tỷ USD (~97.000 tỷ đồng). Nếu tính theo phương án mở rộng của Sovico (47,3 km), con số có thể cao hơn nhưng chưa được công bố chính thức. Hình thức đầu tư dự kiến: PPP (đối tác công–tư) hoặc đầu tư trực tiếp, kết hợp ODA.
Trước Sovico, đã có 3 đơn vị bày tỏ quan tâm: Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hàn Quốc (KEXIM), Công ty GS E&C (Hàn Quốc) và Liên doanh Tổng công ty Lũng Lô – Mosmetrostroy (Nga).
Chủ đầu tư
Dự án do Ban Quản lý Đường sắt đô thị TPHCM (MAUR) quản lý. Nhà đầu tư đề xuất hiện tại là Tập đoàn Sovico, đang trong giai đoạn lập báo cáo nghiên cứu khả thi.
Nhánh phụ: Tuyến 4B (Công viên Gia Định – Lăng Cha Cả)
Ngoài tuyến chính, Metro số 4 còn có một nhánh ngắn mang tên 4B, dài khoảng 3,2 km với 3 ga ngầm, kết nối từ Công viên Gia Định (thuộc tuyến 4) đến ga Lăng Cha Cả (thuộc tuyến 5). Nhánh này đóng vai trò cầu nối giữa hai trục xuyên tâm, phục vụ khu vực Tân Bình – một trong những quận đông dân nhất thành phố.
